tetterettet

ELECTRA

Vier maal een bevrijdende moord - Rache is een muzikaal-theatrale voorstelling van vier scènes voor solistenensemble ELECTRA, gecomponeerd en geschreven door Boudewijn Tarenskeen en gedramatiseerd door de musici zelf. Zij laten hun vondsten fijnslijpen door artistieke zwaargewichten aan de zijlijn - een scenograaf, een regisseur, een dramaturg en een podiumbeest. De vergadering van componist, musici en theatermensen die Rache tot stand brengen mag gerust een dream team heten.

Rache is het relaas van vier wraakgeschiedenissen. Vanuit misschien dubieuze maar wellicht begrijpelijke beweegredenen, drijven vier vrouwen een conflict op de spits door het plegen van een moord. Wraak als de ultieme doorbreking van onmacht, als alle andere pogingen tot het beïnvloeden of veranderen van de loop der dingen hebben gefaald. Vrouwen nemen in Rache het recht in eigen hand: de bijbelse Judith, de bruid uit Tarantino’s cultfilm Kill Bill, Elektra uit het oud-Griekse drama van Ayschylos en, uit de harde werkelijkheid, de Duitse moeder Marianne Bachmeier.

De voorstelling gaat over avontuur en emancipatie, over seksualiteit en moederschap. Over strijdvaardigheid en moed, rechtvaardigheid en mededogen. ELECTRA en Boudewijn Tarenskeen gunnen vier dodelijke vrouwen het voordeel van de twijfel bij de beoordeling van hun daad, en wekken ze tot leven met de finesse van een nieuwe muziek-ensemble en de power van een rockband. Componist Boudewijn Tarenskeen en de musici van ELECTRA maken hoorbaar, zichtbaar en voelbaar hoe rechtvaardigheidsgevoel en woede, liefde en geweld zich tot elkaar verhouden. Haat en mededogen, moederliefde en lust. Hoe er in bloedige wraak ook schoonheid schuil kan gaan.

De gekozen verhalen zijn meer dan solide aanleidingen voor indringende muziek. Zij vertellen stuk voor stuk iets over de heersende moraal van een tijdperk; hun dramatische gewicht ontlenen zij vooral aan de vraag of de daad gerechtvaardigd was: handelde de vrouw vanuit een oerinstinct, liet zij zich leiden door een bovenaardse wet of was de beslissing op louter rationele gronden gelegitimeerd? En wie beoordeelt dat? De componist zit de musici  dicht op de huid. Daarom is bijvoorbeeld de rol van Marianne Bachmeier voor blokfluitiste Susanna Borsch; zij is van Duitse origine en herinnert zich de dramatische zaak goed. En violiste Monica Germino die opgroeide in de Verenigde Staten speelt The Bride uit Kill Bill.

In Rache wisselen de musici van huid met een mythisch of historisch personage, met vrouwen die zij nooit zouden willen zijn maar die ze wel wat beter willen leren kennen. Gewapend met hun instrument onderzoeken zij de argumenten die leidden tot de wraak, muzikaal en theatraal vertolken zij om beurten het scenario dat aan hun performance ten grondslag ligt. Als soliste steeds, bijgestaan door de anderen die dan fungeren als antagonisten, orkestbak, Gerauschmächer of technici.

 De samenhang brengende factor is, dat elk van de musici haar persoonlijke interpretatie geeft van het wraakmotief. Gewapend met hun instrumenten geven zij op vier verschillende manieren vorm aan in principe dezelfde daad, een daad die ofwel een louterende ofwel een frustrerende uitwerking impliceert. De zielenroerselen van de heldhaftige Jodin, van de bloeddorstige bruid, van de Griekse koningsdochter en van de Duitse cafébazin zullen overtuigend zichtbaar zijn, maar toch vooral indringend hoorbaar: Rache is een exposé van aangrijpende emoties, invoelbaar gemaakt door de zeggingskracht van de muziek.

Elektra | Michaela Riener - zang & elektronica
Kinder will ich haben’, zingt Elektra’s zus Chrysothemis in de opera van Richard Strauss, ‘Ich bin ein Weib, und will ein Weiberschicksal’. Maar Elektra was uitgehuwelijkt aan een arme boer, van kinderen krijgen kwam het niet. Bovendien, zij werd verteerd door wraakgevoelens jegens haar moeder Klytaimnestra die Agamemnon, ELECTRA’s vader, had vermoord. Elektra nam uiteindelijk wraak waarna zij eenzaam achterbleef; geen ouders meer, geen kinderen. Zij doodde haar moeder met twee houwen van hetzelfde wapen dat ooit haar vader trof, een zware botte bijl. Dat is één.

Marianne Bachmeier | Susanna Borsch - blokfluiten & elektronica, stem
Acht schoten uit haar semi-automatische Beretta M1934 velden op 6 maart 1981 in de rechtszaal van Lübeck de moordenaar van Marianne’s dochtertje Anna. Anna was zeven jaar oud, haar 35-jarige belager een wegens eerdere seksuele vergrijpen gecastreerde slager. Op slag was hij nu dood. Later bleek dat Marianne in de kelder van het café dat zij runde schietlessen had genomen. In 1983 veroordeelde de rechter haar tot zes jaar gevangenisstraf voor doodslag en verboden wapenbezit, na drie jaar kwam zij vrij. Hier werd de zoete wraak van een gebroken moeder beslecht door een hoogwaardigheidsbekleder in toga. Dat is twee.

Judith | Saskia Lankhoorn - piano & keyboards, stem
Op een Duitse kopergravure uit 1543 houdt een bevallige naakte, misschien triomfantelijke Judith het hoofd van de vijandige legeraanvoerder Holofernus aan zijn krullen vast; in haar andere hand het zwaard waarmee zij het scheidde van de romp. Judith spreekt tot te verbeelding. ‘Mijn Judith is verlamd door haar daad’, schreef toneelschrijver Friedrich Hebbel in 1840, ‘zij is bevroren door de gedachte dat zij de zoon van Holofernes zou kunnen dragen’. Botticelli en Caravaggio kleedden Judith decent, Klimt op zijn beurt schilderde haar halfnaakt en wreed. Of is ze wanhopig? In elk geval wonderschoon - de romantiek van de wraak op de vijand die voor een nacht haar minnaar was. Dat is drie.

Kill Bill | Diamanda Le Berge Dramm - viool & elektrische viool, stem
Het zwaard van The Bride in Quentin Tarantino’s speelfilm Kill Bill uit 2004 is van Japanse makelij. De bruid baarde Bills dochter, maar bij een aanslag verwondde hij de moeder levensgevaarlijk en ontvoerde vervolgens het kind. De liefhebbende moeder ontpopt zich als een sexy vechtmachine, gestoken in een strak kanariegeel pak hanteert zij haar samuraizwaard als een volleerde krijger. Uit liefde voor haar kind sterven eerst honderd toevallige tegenstanders, en tenslotte de vader. Zo wordt een waar bloedbad gelegitimeerd door wraakgevoelens voor een onbetrouwbare ex en de liefde voor een kind. Dat is vier.

De woorden in Rache zijn goeddeels selecties uit en bewerkingen van bestaande teksten. Die van Judith zijn ontleend aan het Oude testament, die van de bruid van Bill aan het filmscript. Elektra zegt en zingt fragmenten uit Ayschylos’ tragedie Oresteia en Strauss’ opera Elektra. De woorden van Marianne Bachmeier komen uit rechtbankverslagen en interviews. De tekst van Rache beschrijft niet alleen de feitelijke gebeurtenissen, hij bespiegelt en suggereert wat er achter de acties van de vier gewelddadige vrouwen schuilgaat. Rache is ook een relaas van moederschap en seksualiteit. Elektra wreekt de moord op haar vader, zij offert de lust, de schaamte van haar seksualiteit en het instinct kinderen te baren op aan haar allesoverheersende wraakgevoelens. Het moederschap is voor haar uitgesloten. Maar zo manifest als Elektra is in het afwijzen van de oersymbiose, zo hardnekkig wil The Bride in Kill Bill in de drang haar moederschap herstellen: ze moet en zal haar gekaapte dochtertje terugvinden. Mooi, slank en sexy bewandelt zij een bloedige catwalk, zich wrekend op een honderdtal tegenstanders alvorens haar queeste af te ronden.

Ook de daad van Marianne Bachmeier was een, zij het verkapte, versie van een hereniging met haar vermoorde dochter. Door het narcisme dat de publieke opinie haar meende te moeten toedichten, werd Bachmeier dubbel slachtoffer. Haar aantrekkelijke verschijning was voor de boulevardpers reden de verslaggeving rond haar proces van een erotische component te voorzien. In het verhaal van Judith, weduwe en moeder van een kind, is de vrouwelijke charme expliciet; haar wellust is het wapen dat Holofernes noodlottig wordt. Uiteraard angstvallig vermeden in de bijbelse versie, geeft de roes van hun samenzijn voorafgaand aan de moord aanleiding tot speculaties die ondubbelzinnig seksueel geladen zijn.

 

 

 

ELECTRA

Boudewijn Tarenskeen muziek en tekst
Paul Koek
theateradviezen
Wende Snijders theateradviezen
Marc Warning scenografie
Cecile Brommer dramaturgie
Micha de Kanter geluid en theateradviezen www.mideka.nl
Nico de Rooij scenografie en lichtontwerp www.sidf.eu
Djana Kovic scenografie en lichtontwerp www.sidf.eu

 

 

 

duur circa 65 minuten

__________________________________________

 

__________________________________________