tetterettet

ENSEMBLE KLANG & ROBIJN WENDELAAR

Moeder Ravage is muziektheater over de bedenkelijke mechanismes en ideologieën die oorlogen voeden. Een rechttoe-rechtaan anti-oorlogsdrama is het zeker niet, een indringend pleidooi tegen gemakzuchtig oorlogsdenken nadrukkelijk wel. Met in de hoofdrollen een moeder en haar kroost, vrij naar Bertolt Brecht’s Mutter Courage und ihre Kinder. Heel vrij. Want veel abstracter. Aanzienlijk muzikaler ook.

Ensemble Klang, actrice-zangeres Robijn Wendelaar en twee slagwerkers zijn de spelers, in deze voorstelling speelt iedere musicus de dubbelrol van zichzelf én een toneelpersonage. Acteren mag het nauwelijks heten, eerder musiceren met versterkende bewegingen en gebaren en, nu en dan, een bondige tekst. Het tweetal noemt deze zelf ontwikkelde theaterkunst abstract narrative, abstract verhalend: geen overzichtelijk uitgesponnen plot hier, maar kernachtige zinnen en suggestieve, sturende muziek brengen de boodschap over.

Midden op het podium staat een marktwagen met etenswaren en drank, wat kleding ook, laarzen en andere parafernalia; van alles dat een soldaat in tijden van oorlog niet missen kan of wil. De marketenster in de voorstelling is de zangeres, haar dochter die niet spreken kan de pianiste. Twee slagwerkers (haar ten dode opgeschreven zonen) en een gitarist (de familieradio) staan elders op het podium of in de zaal; ieder zingt en speelt voorlopig haar of zijn eigen muziek. De personages zijn ontleend aan Mutter Courage und ihre Kinder, het beroemde anti-oorlogsdrama uit 1939 van Bertolt Brecht. Maar nu is het 2015 en deze moeder is verleidelijker, machtiger en gevaarlijker; zij is niet de liefdevolle, zorgzame vrouw die het theaterpubliek ooit in haar meende te herkennen. Zij is een gewiekste zakenvrouw voor wie een oorlog financiële winst betekent, de dood van haar kinderen een overkomelijk verlies. Zo staat Moeder Ravage dicht bij Mutter Courage zoals Brecht haar bedoelde.

Muziek is de leidende en dragende kracht van de voorstelling. In Moeder Ravage bloeien betekenis en emotie op uit geconcentreerde bewegingen en bondige teksten, en uit de klank en structuur van de muziek. Componist Nachshon en regisseur Limor laten zien hoe hún kar, onder invloed van de verleidelijke cocktail van moederschap en ondernemerschap, verandert van een winkeltje vol doodonschuldige handelswaar in een vervaarlijk levend organisme, een welzijnsbedreigend | oorlogsapparaat.

Er klinken tekstflarden en -fragmenten, gesproken en gezongen. Uit Brecht’s voorstelling: over hoeveel losgeld een ontvoerde zoon mag kosten; over moeder die haar stomme dochter valselijk een gelukkig huwelijk in het vooruitzicht stelt; over de zegeningen van de oorlog voor de mensheid omdat hij altijd handel en dus winst oplevert. Daarnaast actuele citaten van oorlogsverslaggevers, onderzoeksjournalisten en commentatoren: over de werkelijke materiele en emotionele kosten en baten voor Israëli’s en Palestijnen; over wonderlijke denkbeelden en ideologieën van zowel democraten als republikeinen in Amerika; over xenofobie en vreemdelingenhaat bij Nederlandse gezinnetjes die overigens een goed leven leiden. Moeder Courage zingt en zegt ze, hartstochtelijk op de piano begeleidt door haar dochter. De anderen conformeren zich, steeds meer.

Onvermijdelijk verliezen de musici, aangetrokken en verdoofd door de warmte en de welstand in de wagen, hun eigen stem. Nuances vervagen en wat bedenkelijker is: kritiek verstomt, er klinken flarden van abjecte ideologieën en oorlogstaal. De wagen, ooit wendbaar en flexibel, | opgetuigd om wat geld te verdienen in de periferie van de oorlog, draagt nu ook oorlogsattributen en dode lichamen. Hij is uitgegroeid tot middelpunt, is nu de aanjager van de strijd. Dit log bewegende organisme gedraagt zich als een legerpeloton dat zich richt naar eenvoudige maar bedenkelijke regels. Deze morbide muzikale praalwagen beweegt nog wel en draait, maar hoe hij zich ook wendt of keert, vanuit alle richtingen klinkt hij nu hetzelfde.

Moeder Ravage is de kwade genius, haar doel is niet een overwinning of een overheersing, slechts winst en materiële welvaart streeft zij na. Om oorlog heeft zij niet gevraagd, ze houdt er niet van maar begrijpt hem volkomen en past zich zonder problemen of scrupules aan. Zij doet zich voor als een moeder: zacht en warm, geduldig en gedienstig, sterk en beschermend. Zij heeft altijd gelijk. Wie zich eenmaal onder haar hoede nestelt wil nooit meer ergens anders zijn.

 

Ensemble Klang & Robijn Wendelaar

Roi Nachshon componist
Shiri Limor teksten, regie
Elsa May Averill
teksten
Paul Koek theateradviezen

duur circa 60 minuten

__________________________________________

 

__________________________________________