tetterettet

de mensen

Hans van Koolwijk - Klank is materie

'Mijn vak is geluidkunst, ik beschouw klank als materie. Ik werk met klank zoals beeldhouwers werken met steen of klei. Als beeldend kunstenaar heb ik altijd behoefte gehad geluid vorm te geven in een beeld: klank moet je als het ware kunnen zien. Ik verbind dat kijken op een niet theatrale manier met luisteren en vermeng diepere kunst met bredere; het banaal ruwe koppel ik graag aan het verfijnd etherische. Dat mag best een beetje schuren. Dat mengsel boeit uiteenlopende groeperingen; bezoekers gaan ook die kant waarderen, waarin zij eerst minder interesse hadden.

'Door groeiende fascinatie door de fundamenten van geluid ging ik in de jaren negentig experimenteren met natuurkundige basisprincipes. Zo ontstond, tijdens de bouw van steeds grotere bamboefluiten, de behoefte de laagste toon te maken. Dat leidde tot een zestien meter lange fluit waarin je kunt staan, De Oorsprong, die in het Klankenbos te Neerpelt ligt. In die fluit worden trillingen fysiek voelbaar. In de Klankkaatser, permanent opgesteld in Technorama, Winterthur, wordt klank gekaatst en gebundeld. Andere werken tonen onder meer glissandi, zwevingen of verschiltonen.

'Sinds 1996 werk ik samen met Hans van Eck, een van de oprichters van het Schreck Ensemble. We wilden samen iets ondernemen vanwege onze gedeelde fascinatie voor klank en de herkenning van elkaars klankidioom. Met als doel een instrumentarium te ontwikkelen dat niet zou kunnen bestaan zonder ons beider inbreng, ontwierpen we enkele installaties op het raakvlak van de fijnste fluitklanken met de grofste elektronica, waarvan de Bassboxen het succesvolst zijn. Hans van Eck ontwierp daarnaast onder meer essentiële elektronische componenten van andere klanksculpturen, zoals van de Eckoo en de Geluidmachine.

'Als geluidkunstenaar ben ik autodidact; ik voel me zowel ontwerper-bouwer als componist-performer. Mijn centrale werk, de Bambuso (1991), is een ongepolijst muziekinstrument waarin het visuele innig verbonden is met het auditieve. Ik werk nu ruim dertig jaar aan exposities en performances en participeer regelmatig in ongewone of grootschalige projecten die een breed publiek opnemen in totaalbelevingen voor alle zintuigen. Ik word gevraagd door een verscheidenheid aan podia, musea en andere instituten op zeer uiteenlopende locaties door heel Europa.'

 

 
www.hansvankoolwijk.nl

Hans van Eck - Muziek is de kunst van het luisteren
'Muziek ontstaat in het oor en de geest van de luisteraar. In de keten van creatie is de componist slechts één facet, één station. De uitvoerder en de luisteraar spelen een even belangrijke rol. Dat is volgens mij nog sterker het geval wanneer timbre gebruikt wordt als de belangrijkste drager van betekenis.

'Degelijk opgeleid in de muziek van de westerse klassieke traditie heb ik nieuwe gezichtspunten toegevoegd aan mijn kunst. Van mijn muzikale helden Giacinto Scelsi en Luigi Nono en van muziek uit het verre oosten (de Japanse gagaku-muziek) heb ik geleerd mijn werk te baseren op de fundamenten van de klank. Studie van de muziek van Claude Vivier en de muziek van het Midden-Oosten heeft mij veel geleerd over melodische lyriek en de expressieve kracht van microtonaliteit.

'In de late jaren negentig raakte ik bekend met en geïnteresseerd in het fenomeen klankkunst na een ontmoeting met klankkunstenaar Hans van Koolwijk. Voor enkele van zijn installaties heb ik compositorische elementen gemaakt, soms resulterend in vele uren muziek, zoals in de twaalf uur durende Passages; muziek voor Van Koolwijks Klankkaatser (2010). Onze samenwerking heeft ook geleid tot ontwikkeling en bouw van nieuwe instrumenten zoals de BassBoxen, waarvoor ik diverse werken heb gecomponeerd.

'De magie van klank is de drijvende kracht van mijn muziek. Mijn doel is de luisteraar de klank te doen ervaren zoals ze werkelijk is, voorbij de oppervlakte van de muzikale werkelijkheid. Mijn stijl kan worden beschreven als lyrisch en kleurrijk, het gebruik van (live-) elektronica is zo geïntegreerd in mijn manier van expressie dat ik daar nauwelijks buiten kan.

'Ik heb in 1989 samen met collega Arie van Schutterhoef het Schreck Ensemble opgericht om muziek uit te voeren waarin de klank van akoestische instrumenten wordt gecombineerd met nieuwe klanken die de moderne computertechnologie mogelijk maakt. Mijn muziek is gepubliceerd door MatchingArts en Donemus en kan worden gedownload vanaf mijn eigen website.'

 

 
www.free-scores.nl/Hans_van_Eck

Caroline Erkelens zang - Zingen is klank geven
'Zingen is diep naar binnen keren en van daaruit gehoor geven aan wat zich opdringt. Ik stem af op de frequentie van de muziek, gedragen door mijn zangtechniek en alles wat ik weet; dat is fascinerend. En als ik dat bereik, dan is het de kracht van het werk zelf die door mij heenstroomt, dan ben ik zowel toehoorder als uitvoerder. Dit proces werkt onafhankelijk van welke muziek zich aandient; ik voel me thuis in vele stijlen.'

De klassieke gitaar, de flamencodans en de kleinkunstacademie brachten Caroline Erkelens tot de klassieke zang. Zij reisde de wereld in om zich te bekwamen bij grootheden als Virginia Zeani, Nicola Rossi Lemeni en Cristina Deutekom: een levensproject. Was in haar studiejaren de opera haar richtlijn, nu zingt zij vooral boventonen. Vanaf het begin werd Caroline aangetrokken door muziektheater. Reeds tijdens haar studie maakte ze voorstellingen met het moderne dansgezelschap Dansend Hart, waarin zij de muziek creëerde en haar aandeel had als danser/beweger. Na een periode in theaters te hebben gewerkt en rollen te hebben gezongen, zoals La Contessa in Le Nozze di Figaro van Mozart, Der Zwerg in Infanta van Zemlinsky, en in La Voix Humaine van Poulenc, wilde ze haar eigen creatieve ei leggen.

Zo ontstonden bijvoorbeeld Ave Maria en Dreimädelhaus met Teo Joling en Guus Janssen en de solo- opera Isala - stem van een rivier die ze creëerde met componist-organist Berry van Berkum en auteur Maritgen Matter. En Clara S., de bloedstollende voorstelling over Cara Schumann met pianiste Nettie Krull. Bij het Zuidelijk Toneel zong zij Micaela in Een Carmen, van Bizet en Zimmerman. En ze zong in Ifigenia in Aulis, van Toneelgroep Amsterdam met muziek van Gene Carl. Vanuit de noodzaak muziek niet slechts voor een selectief groepje te bewaren, startte Caroline met Anne Koene De Zingende Harp voor kinderen, waarmee vele muziektheatervoorstellingen ontstonden. En ze werkt met Groep Rood die sensitieve voorstellingen maakt voor speciale doelgroepen, zoals kinderen met een speciale ontwikkeling en demente bejaarden.  

Caroline ontmoette Hans van Koolwijk bij het BassBoxen-project van Schreck. Bij die wonderschone klankwereld was het een lust te improviseren. Toen zij eenmaal de bellen had gehoord was zij het die hem prikkelde zijn bellen uit te bouwen tot een volwaardige installatie.

 

 
www.caroline-erkelens.nl

Jan-Kees van Kampen live elektronica - Wat je niet voelt, begrijp je niet, heeft geen betekenis
Jan-Kees van Kampen studeerde compositie en computermuziek gestudeerd in Hilversum. Hij richtte zijn onderzoek destijds op het gebruik van generatieve systemen, zoals l-systems, cellular automata, chaos et cetera, voor (live-)compositie. Sinds 2002 is hij actief als soloperformer van elektronische muziek en live geluidskunst. Hij heeft workshops gegeven aan jonge kunstenaars, voornamelijk over het gebruiken van computers en het coderen voor generatieve kunst. Van 2003 tot 2006 werkte hij voor Waag Society in Amsterdam, waar hij onder meer de audiovisuele studio opzette van waaruit vervolgens drie jaar lang bijna wekelijks live uitzendingen over het internet zijn verzorgd. Sinds 2007 werkt hij voor het Sandberg Instituut in Amsterdam, waar hij het medialab en systeembeheer verzorgt.

In de loop der jaren is Jan-Kees van Kampen zich steeds meer gaan interesseren voor mediale kunst in het algemeen, met een speciale belangstelling voor generatieve systemen, ideeën van cybernetici en het concept van autopoiesis.

In 2015 is hij ArtScience gaan studeren bij KABK/KonCon in Den Haag, waar hij zich verder verdiept in zelfregulerende systemen en kunstmatig leven. Daarnaast onderzoekt hij de mogelijkheden van door geluid gemoduleerd water als sculpturaal medium. Hij wil zich met betrekking tot het live instrumentarium losmaken van de computer door instrumenten te maken die vergelijkbare klankmogelijkheden bieden. Die instrumenten zijn weliswaar ook digitaal maar beter bespeelbaar dan de computer, iets wat het Schreck Ensemble eveneens al jaren bezighoudt.

Sinds 2003 is Jan-Kees van Kampen betrokken bij het Schreck Ensemble, waar hij de elektronische klankbewerkingen vormgeeft met Hans van Eck en waar hij tijdens live concerten het bespelen van deze bewerkingen verzorgt. In de huidige opzet van Transit worden zowel stem als klokken live opgenomen en bewerkt. Dit gebeurt in een dynamische rangschikking van elementen waarmee klankkleur, tijdsbeleving en ruimtelijkheid in samenspel met de andere performers live worden gemanipuleerd.

 

 
vacca.goto10.org